همه چیز درباره قطره کلاژن و ویتامین‌های لازم برای رشد ناخن

وقتی ناخن‌ها نازک، شکننده، لایه‌لایه یا کندرشد می‌شوند، یکی از اولین راه‌حل‌هایی که به ذهن بسیاری از افراد می‌رسد استفاده از ویتامین‌های تقویت‌کننده ناخن، بیوتین یا قطره کلاژن است. تبلیغات محصولات مراقبت از ناخن نیز معمولاً وعده‌هایی مانند «افزایش سریع رشد ناخن»، «بازسازی ناخن با کلاژن» یا «تقویت ریشه ناخن» می‌دهند.

برای پاسخ به این پرسش‌ها ابتدا باید بدانیم ناخن چگونه ساخته می‌شود.

برخلاف تصور رایج، ماده اصلی سازنده صفحه ناخن کلاژن نیست، بلکه کراتین (Keratin) است. کراتین نوعی پروتئین مقاوم است که ساختار اصلی ناخن را تشکیل می‌دهد.

به همین دلیل، چیزی که امروز مصرف می‌کنید یا تغییری که امروز در بدن اتفاق می‌افتد، لزوماً فردا در انتهای ناخن دیده نمی‌شود.

بنابراین برای مشاهده اثر یک تغییر تغذیه‌ای یا درمانی باید معمولاً چند ماه صبر کرد. این موضوع به‌خصوص درباره ناخن پا اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا جایگزین شدن بخش قابل توجهی از یک ناخن آسیب‌دیده ممکن است ماه‌ها زمان ببرد.

اصطلاح «کلاژن» ممکن است برای دو نوع محصول متفاوت استفاده شود:

• کلاژن خوراکی، پودر کلاژن یا مکمل‌های کلاژن که از طریق دهان مصرف می‌شوند و معمولاً حاوی کلاژن هیدرولیزشده یا پپتیدهای کلاژن هستند.
• قطره، سرم یا محلول موضعی ناخن که روی سطح ناخن و پوست اطراف آن مالیده می‌شود.

برخی مطالعات کوچک نتایج امیدوارکننده‌ای گزارش کرده‌اند، اما شواهد هنوز آن‌قدر قوی نیست که بتوان کلاژن را یک درمان قطعی برای ناخن‌های شکننده دانست.

بنابراین می‌توان گفت کلاژن خوراکی ممکن است در بعضی افراد به بهبود کیفیت ناخن کمک کند، اما یک مکمل جادویی برای رشد ناخن محسوب نمی‌شود.

همچنین عبارت‌هایی مانند «مایع»، «قطره» یا «هیدرولیزشده» به‌تنهایی نشان نمی‌دهند محصول مؤثر است. مقدار واقعی پپتید کلاژن در هر وعده، ترکیبات دیگر محصول و کیفیت فرمولاسیون اهمیت بیشتری دارند.

قطره کلاژن و محصولات مرطوب‌کننده ناخن می‌توانند به حفظ رطوبت، نرمی و انعطاف‌پذیری صفحه ناخن کمک کنند. این موضوع به‌ویژه در ناخن‌های خشک و شکننده اهمیت دارد؛ زیرا ناخنی که انعطاف‌پذیری مناسبی داشته باشد کمتر مستعد ترک خوردن، لایه‌لایه شدن و شکستگی در طول رشد است.

به همین دلیل می‌توان گفت قطره کلاژن به‌صورت غیرمستقیم از رشد سالم ناخن حمایت می‌کند؛ نه لزوماً از طریق افزایش سرعت تولید ناخن در ماتریکس، بلکه با کمک به حفظ شرایط مناسب صفحه ناخن در طول رشد.

بیوتین یا ویتامین B7 تقریباً در تمام مکمل‌های «مو، پوست و ناخن» دیده می‌شود. علت این شهرت آن است که کمبود واقعی بیوتین می‌تواند با شکنندگی ناخن همراه باشد.

اما کمبود بیوتین در افراد سالم چندان شایع نیست.

اگر همراه با شکنندگی ناخن علائمی مانند خستگی غیرمعمول، ضعف، رنگ‌پریدگی یا سابقه کم‌خونی وجود دارد، بررسی پزشکی و در صورت نیاز آزمایش‌هایی مانند CBC و فریتین بسیار منطقی‌تر از شروع خودسرانه مکمل است.

بنابراین مکمل زینک نیز زمانی منطقی‌تر است که کمبود یا دلیل پزشکی برای مصرف آن وجود داشته باشد.

ویتامین C برای بسیاری از فرایندهای بدن و همچنین ساخت طبیعی کلاژن در بافت‌های همبند لازم است. علاوه بر این، جذب آهن گیاهی را افزایش می‌دهد.

اما این موضوع به معنی آن نیست که مصرف مقادیر بسیار زیاد ویتامین C باعث رشد فوق‌العاده ناخن می‌شود. اگر رژیم غذایی مقدار کافی ویتامین C تأمین کند، شواهد قانع‌کننده‌ای برای مصرف مکمل اضافی صرفاً با هدف تقویت ناخن وجود ندارد.

افرادی که رژیم کاملاً گیاهی دارند، اختلالات جذب دارند یا برخی داروها را برای مدت طولانی مصرف می‌کنند ممکن است بیشتر در معرض کمبود B12 قرار گیرند و در صورت وجود علائم باید ارزیابی شوند.

با این حال مصرف B12 یا فولات در فردی که کمبود ندارد، به‌عنوان روش تضمین‌شده برای افزایش سرعت رشد ناخن اثبات نشده است.

برخی مکمل‌های ناخن، پوست و مو حاوی چندین برابر نیاز روزانه بدن از بیوتین، زینک، سلنیوم و سایر ریزمغذی‌ها هستند.

به همین دلیل بهتر است قبل از ترکیب چند مکمل، برچسب آن‌ها را بررسی کنید تا یک ماده را از چند محصول مختلف با دوز بالا دریافت نکنید.

یک الگوی غذایی حاوی پروتئین کافی، تخم‌مرغ، ماهی یا گوشت، حبوبات، سبزی‌ها، میوه‌ها، مغزها و دانه‌ها معمولاً مجموعه‌ای از مواد مورد نیاز برای ساخت طبیعی ناخن را فراهم می‌کند.

تماس مکرر با آب و مواد شوینده، لاک و پاک‌کننده‌ها، آسیب مکانیکی، کفش نامناسب، ضربه‌های مکرر، عفونت قارچی، پسوریازیس، التهاب اطراف ناخن، مشکلات تیروئید و برخی بیماری‌های سیستمیک نیز می‌توانند ظاهر ناخن را تغییر دهند.

بنابراین اگر علت اصلی یک ناخن ضخیم و زرد، عفونت قارچی باشد، مصرف کلاژن یا بیوتین عفونت را درمان نمی‌کند. به همین ترتیب، مکمل نمی‌تواند فشار کفش، ناخن فرورفته یا آسیب ماتریکس را اصلاح کند.

اگر تغییر ناخن برای چند ماه باقی مانده، فقط یک ناخن درگیر شده، ناخن ضخیم یا خردشونده شده، از بستر جدا می‌شود، اطراف آن درد و تورم وجود دارد یا ناخن به‌طور واضح تغییر شکل داده است، بهتر است علت اصلی بررسی شود. اگر یک خط تیره جدید یا در حال تغییر روی ناخن ایجاد شده است، برای ارزیابی پزشکی زودهنگام اقدام کنید و منتظر اثر مکمل‌ها نمانید.

در چنین شرایطی مصرف تصادفی چند مکمل ممکن است فقط تشخیص مشکل اصلی را به تأخیر بیندازد.

سلامت ناخن نتیجه عملکرد مجموعه‌ای از عوامل است، نه یک ویتامین یا یک قطره خاص.

ناخن عمدتاً از کراتین ساخته شده است. پپتیدهای کلاژن خوراکی در چند مطالعه محدود نتایج امیدوارکننده‌ای برای ناخن‌های شکننده نشان داده‌اند، اما شواهد هنوز برای وعده‌هایی مانند «رشد سریع ناخن با کلاژن» کافی نیست.

بیوتین، آهن، روی، B12، فولات، ویتامین C و سایر ریزمغذی‌ها همگی برای عملکرد طبیعی بدن اهمیت دارند، اما اصلاح یک کمبود با مصرف بی‌دلیل مقدار بالای یک ویتامین دو موضوع متفاوت هستند.

در پُدولانژ | مرکز تخصصی مراقبت پا و ناخن وضعیت ناخن‌های پا از نظر تغییر شکل، فشار و آسیب مکانیکی، ناخن فرورفته و مشکلات شایع ناخن بررسی می‌شود تا مشخص شود مشکل صرفاً به مراقبت روزمره مربوط است یا نیاز به ارزیابی و درمان تخصصی دارد.