عفونت باکتریایی ناخن؛ پارونیشیا و سودوموناسParonychia & Pseudomonas

نشانه‌های پارونیشیا

• قرمزی پوست اطراف ناخن
• تورم و گرمی موضع
• حساسیت یا درد
• وجود چرک یا آبسه در برخی موارد حاد
• تغییر شکل یا اختلال رشد ناخن در موارد طولانی‌مدت

نشانه‌های عفونت سودوموناس

• تغییر رنگ سبز، سبز تیره یا سبزـسیاه ناخن
• اونیکولیز یا جداشدگی بخشی از صفحه ناخن از بستر
• ماندن رطوبت در فضای زیر ناخن جداشده
• تغییرات احتمالی صفحه ناخن
• التهاب احتمالی پوست اطراف ناخن

رنگ ناخن به‌تنهایی تشخیص قطعی را مشخص نمی‌کند و در صورت ماندگاری یا گسترش تغییر رنگ، ارزیابی تخصصی اهمیت دارد.

پارونیشیا التهاب یک یا چند چین اطراف ناخن دست یا پا است و می‌تواند حاد یا مزمن باشد.

پارونیشیای حاد

نوع حاد نسبتاً سریع ایجاد می‌شود و معمولاً با درد، قرمزی و تورم همراه است. آسیب سد محافظ پوست و چین ناخن می‌تواند راه ورود میکروب‌ها را باز کند. کندن یا بریدن پوست اطراف ناخن، دستکاری خشن کوتیکول، ضربه و ناخن فرورفته از عوامل زمینه‌ساز احتمالی هستند.

پارونیشیای مزمن

پارونیشیای مزمن بیش از شش هفته ادامه دارد و اغلب با تحریک تکراری و اختلال در سد محافظ چین ناخن مرتبط است. تماس مکرر با آب، رطوبت، شوینده‌ها و مواد محرک می‌تواند التهاب را حفظ کند. در این حالت ممکن است چین ناخن متورم شود، کوتیکول آسیب ببیند و صفحه ناخن به‌تدریج دچار شیار، تغییر شکل یا تغییر رنگ شود. پارونیشیای مزمن را نباید صرفاً یک عفونت قارچی دانست؛ آسیب مداوم سد محافظ پوست و التهاب نقش مهمی در ایجاد و ادامه آن دارند.

Pseudomonas aeruginosa باکتری‌ای است که در محیط‌های مرطوب قابلیت رشد دارد. درگیری ناخن با این باکتری می‌تواند «سندرم ناخن سبز» یا Green Nail Syndrome ایجاد کند.

رنگ ناخن ممکن است از سبز روشن تا سبز تیره، سبزـقهوه‌ای یا سبزـسیاه متغیر باشد. جداشدن صفحه ناخن از بستر، فضایی ایجاد می‌کند که رطوبت در آن می‌ماند و شرایط را برای رشد باکتری مساعدتر می‌سازد.

سودوموناس آئروژینوزا رنگدانه‌هایی تولید می‌کند که می‌توانند باعث ایجاد رنگ سبز یا سبز تیره در ناخن شوند. بااین‌حال هر ناخن سبزی الزاماً ناشی از سودوموناس نیست؛ عوامل میکروبی دیگر، رنگدانه‌های خارجی، ضربه و برخی اختلالات ناخن نیز ممکن است رنگ را تغییر دهند.

تغییر رنگ ماندگار یا غیرمعمول، به‌ویژه همراه با جداشدگی ناخن، بهتر است بررسی شود تا علت درست مشخص شود.

• آسیب سد محافظ چین ناخن
• بریدن یا دستکاری خشن کوتیکول و پوست اطراف ناخن
• ناخن فرورفته در گوشت
• ضربه‌های مکرر به ناخن
• اونیکولیز یا جداشدگی صفحه ناخن از بستر
• تماس طولانی با آب و رطوبت، محیط دائماً نمناک یا استفاده مداوم از دستکش مرطوب
• برخی شرایط استفاده از ناخن مصنوعی یا پوشش‌های ناخن که رطوبت را محبوس می‌کنند
• ابزار ناخن آلوده یا آماده‌سازی‌نشده به روش مناسب
• بیماری‌های زمینه‌ای ناخن که باعث اونیکولیز می‌شوند؛ برای نمونه قارچ ناخن ممکن است با جداشدگی صفحه ناخن، محیط مساعدتری برای رشد سودوموناس ایجاد کند
• برخی بیماری‌ها یا شرایطی که عملکرد سیستم ایمنی را تضعیف یا روند ترمیم را کند می‌کنند

وجود یک عامل خطر به‌تنهایی به معنی ابتلای قطعی نیست.

پارونیشیا به التهاب چین‌های اطراف ناخن اشاره دارد، درحالی‌که سودوموناس نام باکتری Pseudomonas aeruginosa است که می‌تواند ناخن یا فضای زیر صفحه جداشده را درگیر کند. بنابراین این دو یک بیماری نیستند.

بااین‌حال آسیب مزمن بافت اطراف ناخن، رطوبت و اونیکولیز ممکن است شرایط را برای درگیری سودوموناس فراهم کند؛ به همین دلیل پارونیشیا و سندرم ناخن سبز می‌توانند در یک ناخن هم‌زمان دیده شوند.

• از بریدن یا برداشتن خشن کوتیکول خودداری کنید؛ کوتیکول بخشی از سد محافظ طبیعی پیرامون ناخن است.
• پوست اطراف ناخن را نکنید و نجوید.
• تا حد امکان ناخن و پوست پیرامون آن را خشک نگه دارید.
• پس از تماس طولانی با آب، دست و پا را به‌خوبی خشک کنید.
• از ضربه و فشار مکرر به ناخن جلوگیری کنید و کفش متناسب با فضای کافی برای انگشتان بپوشید.
• ابزار شخصی مراقبت از ناخن را با دیگران به اشتراک نگذارید.
• پوشاندن ناخن آسیب‌دیده بدون بررسی علت، به‌ویژه در صورت وجود رطوبت یا جداشدگی صفحه ناخن، می‌تواند مشاهده و پیگیری تغییرات را دشوار کند.

این اقدامات می‌توانند خطر را کاهش دهند، اما تضمین‌کننده پیشگیری کامل نیستند.

نحوه بررسی و درمان به نوع مشکل، شدت، محل درگیری، وجود آبسه، میزان اونیکولیز و علت زمینه‌ای بستگی دارد.

بررسی و درمان پارونیشیا

در موارد خفیف ممکن است مراقبت موضعی و حذف عامل تحریک‌کننده کافی باشد. وجود چرک قابل‌توجه یا آبسه، درد شدید، قرمزی در حال گسترش یا یافته‌های نگران‌کننده به ارزیابی پزشکی نیاز دارد. اگر تخلیه یا داروی نسخه‌ای لازم باشد، انتخاب و انجام آن باید براساس شرایط فردی توسط پزشک یا فرد دارای مجوز پزشکی مناسب تعیین شود.

بررسی و درمان سودوموناس

خشک نگه‌داشتن ناحیه، برطرف‌کردن شرایط ایجادکننده رطوبت مداوم و رسیدگی به علت اونیکولیز اهمیت دارد. در تغییر رنگ ماندگار یا وسیع، بررسی تخصصی توصیه می‌شود و گاهی کشت باکتری یا آزمایش‌های دیگر می‌تواند مناسب باشد. اگر دارو لازم باشد، پزشک باید آن را متناسب با وضعیت فرد و در صورت لزوم نتایج آزمایش انتخاب کند. مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک توصیه نمی‌شود.